ผ้าไหมสุรินทร์

      

           ประวัติความเป็นมา

จังหวัดสุรินทร์เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีวัฒนธรรมการทอผ้าไหมมานานและได้สืบทอดเป็นมรดกทางวัฒนธรรมมานานจนเป็นเอกลักษณ์ของตนเองที่น่สนใจยิ่งหากศึกษาอย่างลึกซึ่งแล้ว จะค้นพบเหตุผลหลายประการที่สนับสนุนว่า จังหวัดสุรินทร์มีเอกลักษณ์เฉพาะของตนเองในเรื่องผ้าไหม ตลอดจนประเพณีวัฒนธรรมต่าง ๆ ซึ่งส่งผลต่อการผลิตและการทอ ไม่ว่าจะเป็นลวดลายของผ้าไหม การผลิตเส้นไหมน้อย และกรรมวิธีการทอ

จังหวัดสุรินทร์นิยมนำเส้นไหมขั้นหนึ่งหรือไหมน้อย (ภาษาเขมร เรียก “โซกซัก”) มาใช้ในการทอผ้า ไหมน้อยจะมีลักษณะเป็นผ้าไหมเส้นเล็ก เรียบ นิ่ม เวลาสวมใส่จะรู้สึกเย็นสบาย นอกจากนี้การทอผ้าไหมของจังหวัดสุรินทร์ ยังมีกรรมวิธีการทอที่สลับซับซ้อน และเป็นกรรมวิธีที่ยาก ซึ่งต้องใช้ความสามารถและความชำนาญจริง เช่น การทอผ้ามัดหมี่พร้อมยกดอกไปในตัว ซึ่งทำให้ผ้าไหมที่ได้เป็นผ้าเนื้อแน่นมีคุณค่า มีการทอที่เดียวใบประเทศไทย จนเป็นที่สนพระทัยและเป็นที่ชื่นชอบของสมเด็จพระนางเจ้า พระบรมราชินีนาถ ทรงรับสั่งว่า ใส่แล้วเย็นสบาย อีกทั้งยังใช้ฝีมือในการทออีกด้วย

           ลักษณะเด่นของผ้าไหมจังหวัดสุรินทร์

1. มีลวดลายเป็นเอกลักษณ์ โดยได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากกัมพูชา และลวดลายที่บรรจงประดิษฐ์ขึ้นล้วนมีที่มาและมีความหมายอันเป็นมงคล

2. นิยมใช้ไหมน้อยในการทอ ซึ่งไหมน้อยคือไหมที่สาวมาจากเส้นใยภายในรังไหม มีลักษณะนุ่ม เรียบ เงางาม

3. นิยมใช้สีธรรมชาติในการทอ ทำให้มีสีไม่ฉูดฉาด มีสีสันที่มีลักษณะเฉพาะ คือ สีจะออกโทนสีขรึม เช่นน้ำตาล แดง เขียว ดำ เหลือง อีกทั้งยังมีกลิ่นหอมจากเปลือกไม้ 4. ฝีมือการทอ จะทอแน่นมีความละเอียดอ่อนในการทอและประณีต รู้จักผสมผสานลวดลายต่าง ๆ เข้าด้วยกัน แสดงถึงศิลปที่สวยงามกว่าปกติ5. แต่เดิมนั้นการทอผ้าไหมของชาวบ้านทำเพื่อไว้ใช้เอง และสวมใส่ในงานทำบุญและงานพิธีต่างๆ

การทอจะทำหลังจากสิ้นสุดฤดูกาลทำนาซึ่งเป็นอาชีพหลัก มิได้มีการทอเพื่อจำหน่ายแต่อย่างใด จนมีคำกล่าวทั่วไปว่า “พอหมดหน้านา ผู้หญิงทอผ้า ผู้ชายตีเหล็ก”

                               ผ้าไหมสุรินทร์

          ผ้าไหมของจังหวัดสุรินทร์มีการผลิตมานานแล้วและยังคงรักษารูปแบบ สีสัน ลวดลาย ความประณีตบรรจงรวมถึงเทคนิคการทอแบบโบราณอันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นไว้ได้ดีจนถึงปัจจุบัน คนชาติพันธุ์เขมร ลาว และกูย ในจังหวัดสุรินทร์ล้วนสืบสานงานทอผ้ามาจากบรรพบุรุษซึ่งมีทั้งความแตกต่างกันด้านเทคนิคการทอ ลวดลาย การให้สี การย้อมสีและวัตถุดิบที่ใช้ ในขณะเดียวกันก็มีการถ่ายทอดลวดลาย กรรมวิธีการผลิตซึ่งกันและกันเสมอ แต่ผ้าทอของกลุ่มชาติพันธุ์เขมรมีเอกลักษณ์เด่นชัดที่สุดมีความกลมกลืนกันของลวดลายและสีสัน สีย้อมนั้นนิยมใช้สีธรรมชาติที่ได้จากพืชหลายชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ทำให้ผ้าไหมที่ผลิตออกมามีสีเย็นตาไม่ฉูดฉาด

          กระบวนการผลิตผ้าไหมนั้นเริ่มต้นจากการปลูกต้นหม่อน การเลี้ยงตัวไหม สาวไหม ออกแบบลวดลาย การย้อมสี แล้วจึงนำมาทอเป็นผืนผ้า ในแต่ละขั้นตอนล้วนต้องอาศัยความละเอียดอ่อน ความชำนาญและมีใจรักของช่างทอ

                  ผ้าพื้นเมืองสุรินทร์  

          ในจังหวัดสุรินทร์มีการทอผ้ามากมายหลายแบบ  ซึ่งอาจแบ่งออกได้เป็น  ๓ ประเภท คือ

                   ๑. ผ้านุ่งหญิง และผ้านุ่งชาย

๒. ผ้าสไบ และผ้าขาวม้า

๓. เชิงผ้านุ่ง

          

                   ผ้านุ่งหญิง และผ้านุ่งชาย 

         ผ้าชนิดนี้นิยมทอมากที่สุด มีหลายสี หลากลวดลาย และส่วนใหญ่จะเป็นผ้านุ่งผู้หญิง 

ผ้าโฮล

          ผ้าโฮล เป็นลวดลายต้นแบบดั้งเดิมของชาวสุรินทร์เชื้อสายเขมรก็ว่าได้ มีทั้งผ้าโฮลที่เป็นผ้านุ่งของผู้หญิง(ซัมป็วดโฮล) ซึ่งเป็นผ้าลายมัดหมี่ทางขวางสลับกับลายริ้วเฉียง และผ้าโฮลสำหรับผู้ชาย (โฮลเปราะฮ์) ซึ่งจะคล้ายผ้าโฮลของผู้หญิงแต่ไม่มีลายริ้วเฉียงคั่น

 ผ้าสมอ

          ผ้าสมอ เป็นผ้าลายตารางสี่เหลี่ยมเล็กๆประกอบด้วยสีดำ เหลืองทอง เขียวขี้ม้า และแดงเข้ม  ผ้านุ่งลายนี้ทอโดยไม่มัดหมี่  ส่วนใหญ่คนสูงอายุนิยมนุ่งอยู่กับบ้าน

ผ้าอันลุยซีม         

        ผ้าอันลุยซีม 

           เป็นผ้านุ่งมีลายตามขวางบนพื้นสีต่าง ๆ   เช่น สีเหลืองทอง สีเขียว สีแดง และขาว เป็นต้น แต่บางผืนอาจใช้สีม่วงแทนสีขาว ผ้านุ่งลายนี้ไหมเส้นพุ่งจะใช้ควบสองสี

ผ้าอัมปรม         

          ผ้าอัมปรม 

          เป็นผ้าลายตารางสี่เหลี่ยม มีการมัดย้อมเส้นไหมให้เป็นจุดประสีขาวเด่นจากพื้นสีแดงในตารางสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ โดยมัดย้อมทั้งเส้นยืนและเส้นพุ่ง

 ผ้าละเบิก         

          ผ้าละเบิก 

เป็นผ้านุ่งพื้นเมืองประเภทยกดอกลายตารางสี่เหลี่ยมที่ใช้ไหมเส้นพุ่งและเส้นยืนสีเดียวกัน

ผ้าโสร่งแสร็ย         

          ผ้าโสร่งแสร็ย 

              เป็นผ้านุ่งผู้หญิงลายตารางสี่เหลี่ยมบนพื้นไหมควบ 

ผ้าโสร่งชาย         

          ผ้าโสร่งชาย 

          เป็นผ้าลายตารางใหญ่สีแดงสลับเขียว มีริ้วตัดตรงกลางตลอดทั้งผืน ทอด้วยการควบเส้นไหมสองสีเข้าด้วยกัน (กะนีว)

                                                  

                                                  วีดีโอการทอผ้าไหม

                          

                                                             แหล่งอ้างอิง

                                        https://www.ผ้าไหมสุรินทร์.com/watch?v=-fbKoq8kR0g  

                                                                       จัดทำโดย
                                        



                                                นางสาวพัชราภรณ์     ใจพินิจ     เลขที่10


                                                นางสาวนฤกานต์  วงค์แปลก       เลขที่12


                                                            ชั้นมัธยมศึกษาปีที่4

                                                                      เสนอ


                                                         นายเมธวัฒน์  อ่อนเรือง